Aleksinac ima bogatu i dugu istoriju. Od praistorijskog perioda, od prvih tragova iz 4800 pre nove ere, do danas. U to vreme, pa i kasnije u antičkom periodu, uvek je ovaj deo bio naseljen. U doba Rimljana i Vizantije, ovaj deo teritorije je bio deo puta Via Militaris, i tvrdjave Millareca. Posle toga su dosli Sloveni i osvojili teritoriju.

opstina Aleksinac Srbija , Aleksinac Srbija, aleksinac juzna srbija,

Gde je Aleksinac?

Aleksinac se nalazi na 35 kilometara od Niša i na oko 210 kilometara od Beograda. Do Aleksinca možete doći auto putem i bilo koji od ova dva pravca. Nalazi se na obroncima planina Jastrebac, Bukovik i Ozren koje možete iskoristiti za uživanje, izlete.

Zavičajni muzej Aleksinac

Kancelarije Muzeja u Aleksincu se nalaze u ulici Dušana Trivunca 7. Sam muzej je formiran kao organizacija 1963. godine. Kroz razne forme organizacije je postojao do 2003 godine kada nastavlja rad kao samostalna ustanova. Brine se o više od 5000 predmeta iz Aleksinca i okoline sa istorijskom vrednošću ovog kraja. Muzej u Aleksincu se nalazi u najstarijoj kući u gradu u ulici Momčila Popovića 20. Sama Gradska kuća, tj. muzej je sagradjen 1833. godine. Posete muzeju su moguće radnim danima od 9-14 časova.

Ražanj i okolina

U blizini Aleksinca se nalazi i Ražanj, na nekih 25 kilometara. Ražanj je bio poznat još u doba rimljana. Tada je nosio naziv Arsen.

Po narodnoj priči, ime je dobio jer se uvde nalazio arsenal, magacin oružija. Današnje ime, Ražanj, ima iz doba Turaka. Ne zna se šta je značenje imena. Ali postoje dve teorije. Jedna je da je po najvišem vrhu planine Bukovik, Rožnju (893m). A druga kaže da je po oružiju kojim su se štitili od Osmanlija a koje je podsećalo na ražanj.

Nedaleko od Ražnja se nalazi i jako star Manastir Sveti Roman, iz 9. veka. Jedna bitnka je u vezi sa ovim manastirom i Aleksincom. Godine 1876, došlo je do oslobodjenja Aleksinca od Turske vlasti posle bitke na Šumatovcu. Pored naših boraca, tu su bile i vojske drugih, prijateljskih naorda koji su nam pomagali. Jedna od njih je bila i vojska iz Rusije. Kao najzvučnije ime bio je Pukovnik Nikola Rajevski. Kasnije opisan u delu Ana Karenjina kao Vronski.

Manastir Sveti Roman Djunis

Manstari Sveti Roman se nalazi u Djunisu, selu koje je nekih 20-ak kilometara udaljeno od Aleksinca, a nekih 9 km od Ražnja. Od Niša je udaljeno 52 a od Beograda 195 kilometara. Manastir je ženski od 1960. godine. Tačno vreme gradnje ovom manastira se ne zna. Prvi put se u pisanim spisima pojavljuje 1019. godine. Danas se ne nalazi u oroginalnom stanju. Više puta je rušen od strane Otomanskih turaka, ali i obnavljan. Jedan je od najstarijih verskih objekata Srpske pravoslavne crkve.

U južnom delu crkve se nalazi i izdvojena prostorija, Lazoroma, gde su smeštene mošti Svetog Romana. Tako da to još više utiče na ulogu ovog svetog mesta. U vreme stanka protiv Turaka ovaj manastir je bio i bolnica. Tako da su ranjeni na obižnjem bojištu u Deligradu ovde smeštani i lečeni. Takodje se kroz istoriju, a i da nas, manastir pominjekao mesto koje leči duševne bolesnike.

Čudna stvar koja se desila za vreme Srpsko Turskog rata. Na manstir je ispaljena 1877. godine granata. Pogodjen je, ali granata nije eksplodirala. Neko bi rekao čudo. Ova granata se i danas može videti pored oltara. Ispražnjena je ali stoji kao dokaz čudnog dogadjaja.

Za one romantične, kojima je omiljan roman Ana Karenjina, ovaj manastir je jako bitan. Naime, 1876. godine u borbi sa Tucima, kao pomoć bratskom srpskom narodu, došao je pukovnik Nikola Rajevski. Grof Vronski. Poginuo je u jednoj od borbi, u Šumatovačkoj bitci. Inicijalno je sahranjen ovde. Kasnije mu je telo prebačeno u porodičnu grobnicu, a ovde mu zaovek ostalo sahranjeno srce.

Prilikom obilaska Manastira Sveti Roman možete obići dve bitne stvari. Prva su mošti sveca Svetog Romana. Druga je mesto gde je sahranjeno srce heroja Nikole Rajevskog, tj. Grofa Vronskog.

Ruska crkva u Gornjem Adrovcu Aleksinac

Selo Gornji adrovac se nalazi na oko 220 kilometara od Beograda, i 37 od Niša. Od Aleksinca, koji je najbliže mesto, selo je udaljeno oko 11 kilometara. Kada je Nikola Rajevski, ruski dobrovoljac, poginuo u Gornjem adrovcu u Srbiji, tu je i sahranjen. Odnosno u manastiru Sveti Roman, nedaleko od mesta gde je poginuo. U selu Gornji Adrovac se odigrala bitka gde je „Grof Vronski“ izgubio život. Crkva Svete trojice tj. Ruska crkva je sagradjena 1903. Dužinom puta do same crkve zasadjene su lipe, za koje postoji narodna priča da su poslate u tu svrhu sa imanja Grofa Rajevskog.

Gornji Adrovac crkva, Ruska crkva pored Aleksinca, Mesto smrti Rajevskog, Grof Vronski smrt

Lipovački manastir kod Aleksinca

Manastir u selu Lipovac je posvećen svetom Arhidjakonu i velikomučeniku Stefanu. Selo se nalazi na oko 35 kilometara od Niša, i 20km od Aleksinca. Takodje je na oko 225km od Beograda. Ne zna se tačno ko je i kada sazidao manastir, inicijalno crkvu. Toj crkvi su kasnije dodati konaci i dobila je današnji izgled. Zna se da je iznad današnjeg manastira postojao Lipovački grad, utvrdjenje. I za se da je manastir vise puta kroz istoriju rušen i obnavljan. Prvi put je uništen od Turaka 1413. godine. posle uništenja Lipovačkog grada. Poslenji put je obnovljen 1938. godine.

Pretpostavlja se da je ktitor ovog manastira bio Vitomir vlastelin Lipovački, koji je živeo u 14. veku. Na zemljištu manastira je pronadjeno nekoliko grobova. Iskopavanjima je utvrdjeno da su to grobovi neke vlastelinske porodice, verovatno ove. Od 1982. godine Manastir Svetog Stefana u Lipovcu je stavljen pod zaštitu države kao dobro od velikog zančaja.

Istorija Aleksinca i okoline

Svakako je život ovde postoja još u rimsko doba.Tome svedoče razni pronadjeni predmeti na ovoj teritoriji, stari i više hiljada godina. Prvi pisani tragovi o Aleksincu su iz 14. veka, gde se spominje kao deo Kruševačkog sandžaka. I to su bili spisi o mnogobrojnim vojnicima i ovom bitnom putu u blizini. U jednom trenutku je ovaj gradić bio i pogranično mesto i kao takav imao ulogu. To se desilo u 19. veku. I tada se ulazilo u Srbiju preko Aleksinca. To je trajalo do 1878. godine. Inače, sam Aleksinac je ot Osmanlijeske vlasti oslobodjen 1832. godine.

Nedaleko od Aleksinca se nalazi mesto Aleksinački rudnik. Nekada rudarsko mesto, dok je rudnik radio. Sam rudnik je otvoren 1883. godine. Ruda iz ovog rudnika uglja je bila dobrog kvaliteta. Ali zbog nesreće u novembru 1989. godine rudnik je zatvoren.

Deligrad i Deligradsko utvrdjenje

Kroz istoriju Aleksinac je bio poprište mnogih bitaka. U vreme Srpsko Turskih ratova ova teritorija dobija veću ulogu. Godine 1806. godine se gradi naša vojska utvrdjuje kod Deligrada. Na taj način ovaj deo dobija zapaženiju ulogu. Do propasti ustanka 1813. godine ovaj deo je bio neosvojiv. Deligradska bitka predstavlja jednu od bitnih pobeda naših ustanika za osobodjenje teritorije Srbije od Otomanske imperije. Ovde danas postoji crkva u čast palim srpskim i ruskim vojnicima „Svetih arhanđela Mihaila i Gavrila“ sa spomen kosturnicom sagradjena 1935. A od samih utrdjenih delova postoje ostaci šančeva. Deligrad se nalazi na devet kilometara od Aleksinca.

Takodje, vezano za Srpsko Turske ratove, je na ovoj teritoriji imao borbe u kojima su učestvovali razni medjunarodni dobrovoljci. Od svih njih posebno značajno mesto ima pukovnik iz Rusije Nikolaj Nikolajevič Rajevski, kao najpozantiji. On je Grof Vronski u medjunarono poznatom romanu Ana Karenjina. Poginuo je u jednoj od brobi na ovoj teritoriji u selu Gornji Adrovac pored Aleksinca. Danas se na ovom mestu nalazi crkva Svetog Trojstva, tj. Ruska crkva koja datira iz 1903. Srce Pukovnika Rajevskog je sahranjeno u manastiru Sveti Djunis u blizini. On potiče iz 9.veka i ima legende vezane za njegova magična svojstva.

Aleksinac je jedan od najvećih gradova pored Niša u južnoj i istočnoj Srbiji. Nekada je bio rudarski i industrijski grad. Današnja teritorija Aleksinačke opštine je u rimsko vreme bila teritorija Gornje Moesije. U blizini je bilo prenoćište za putnike Praesidium Pompei kao i stanica za razmeni konja Rappina.

Aleksinac danas

Aleksinačka opština se nalazi u jugoistočnom delu Srbija. Udaljena je oko 30km od grada Niša. Geografska pozicija opštine ima odlične predispozicije. U blizini se nalazi rekla Sokobanjska Moravica koja je odlična za mušičarenje i one koji vole da pecaju. Pored toga možete posetiti nekoliko manastira i crkvi u blizini kao i prirodnih atrakcija. Pored Moravice, tu je i Morava, Bovansko jezero, planina Jatrebac (Mali i Veliki) i planina Ozren.

Priroda oko Aleksinca i Aleksinackih rudnika, uzivanje u prirodi Jastrebac i Ozren, Priroda Jasterbac, Priroda Ozren

U moderno doba Aleksinac se može videti ukolilko prolazite auto putem Beograd Niš. Iz Niša do Aleksinca možete stići uz pomoć dva puta. Jedan je autoput, sa kojim stižete brže i bolje. Drugi je stariji put. Još je funkcionalan. Ako idete ovim putem prolazite kroz usputna okolna sela.

Posle oslobodjenja od Osmanlija, Aleksinac nije više bio pograničo mesto ali je svakako imao svoju ulogu u Srbiji. U blizini je i Sokobanja.


Kontaktirajte nas


Fotografija je delo Nikola Milosevic CC BY 3.0